Wat te doen bij winkeldiefstal: wat je nu doet, wat mag en hoe je het voorkomt

Houd de dief alleen staande als je je veilig voelt en er geen geweld dreigt. De wet geeft je dat recht: bij een heterdaad mag iedereen iemand aanhouden om die aan de politie over te dragen (burgeraanhouding). Je mag daarbij vragen om spullen terug te geven en te wachten op de politie, maar je mag geen tas doorzoeken of geweld gebruiken. Twijfel je over de veiligheid, laat de dief dan gaan en noteer signalement, kleding en vluchtrichting. Spullen zijn te vervangen, jij en je personeel niet. Een winkel met acht camera’s en getraind personeel betrapte al ruim zes daders op heterdaad.

Voelt het onveilig, of is er sprake van verzet, bedreiging of een groepje, bel dan direct 112. Bij een dief die al weg is en geen direct gevaar vormt, gebruik je 0900-8844. Zet ondertussen in je hoofd wat de camera heeft vastgelegd: hoe laat, welk gangpad, welke kassa. Die tijdstippen heb je zo nodig om de juiste beelden terug te vinden zonder eindeloos te spoelen.

Doe aangifte, ook als de buit klein is. Veel ondernemers slaan dat over omdat het tijd kost, maar zonder aangifte telt de diefstal nergens mee: niet in de cijfers waarmee jouw gemeente extra toezicht regelt, en niet in een dossier waarmee je een winkelverbod of schadeclaim onderbouwt. Het werkelijke aantal winkeldiefstallen loopt volgens onderzoek van Ipsos I&O en Bureau Beke in de honderdduizenden per jaar, terwijl er in 2023 bijna 45.000 aangiftes werden gedaan. Dat gat ontstaat precies hier.

Zorg eerst dat de beelden niet verloren gaan. De meeste recorders overschrijven automatisch na een paar weken, dus exporteer het fragment rond het incident meteen naar een usb-stick of aparte map. Noteer datum, tijd, camera en een korte omschrijving. Bij aangifte kun je de beelden aan de politie meegeven; je mag ze delen als je meent dat er iets strafbaars op staat. Wat je niet mag: het gezicht van de dief zelf online zetten om diegene op te sporen. Dat is voorbehouden aan politie en justitie.

Filmen in je eigen winkel mag, zolang je een gerechtvaardigd belang hebt (het beschermen van je voorraad, kassa en personeel), je klanten en medewerkers vooraf informeert met duidelijke bordjes bij de ingang, en je de beelden niet langer bewaart dan nodig. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt geen vast aantal weken; alleen als er een concreet incident op staat, mag je dat fragment langer bewaren tot de zaak is afgehandeld.

Er zijn harde grenzen. Camera’s mogen niet gericht staan op de openbare weg of de winkel van de buren meer dan strikt nodig, niet in pashokjes of toiletten, en je mag beelden niet zomaar publiceren. Heb je personeel dat structureel in beeld komt, dan geldt extra zorgvuldigheid en, bij een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, instemming vooraf. Ga je verder dan gewoon toezicht, bijvoorbeeld gericht filmen van een verdachte medewerker, lees dan eerst onze gids wat te doen bij personeelsfraude; daar gelden veel strengere regels.

Preventie begint bij zichtbaarheid. Een camera die duidelijk hangt op de entree, de gangpaden met kleine, dure artikelen en de kassazone laat een gelegenheidsdief twee keer nadenken. Combineer dat met goed overzicht op de blinde hoeken achter stellingen, want daar verdwijnen de meeste spullen in een tas of jas. Camerabeelden met een scherp beeld en een juiste tijdweergave maken bovendien het verschil tussen een vage verdenking en bruikbaar bewijs. Kledingwinkel To Attract in Venlo koos vier nette camera’s op een recorder, live te volgen op iPhone en iPad.

Wij kijken bij een winkel altijd naar de looproute van binnenkomst tot uitgang en naar de plek waar de duurste of makkelijkst mee te nemen artikelen liggen. Voor een supermarkt of foodzaak gelden weer eigen aandachtspunten; die vind je op onze pagina’s over camerabeveiliging voor de supermarkt en camerabeveiliging voor de winkel. Je koopt het systeem bij ons en bent eigenaar, zonder abonnement.